De nood aan voedselhulp stijgt ook in Edegem de laatste jaren (cf inhoudelijk jaarverslag 2018).
De ondersteuning van lokaal bestuur Kontich aan de nieuwe sociale kruidenier "De Kompanie" bestaat uit het dragen van volgende kosten:
- Eenmalige opstartkost van 10 000 EUR;
- Tussenkomst van 9 600 EUR per jaar in het huurgeld van het pand waarin de sociale kruidenier zou komen.
Kontich en Edegem komen overeen dat het aandeel van lokaal bestuur Edegem in de werking van de sociale kruidenier bestaat uit volgende jaarlijkse financiële bijdrage:
in 2020
5.000 EUR
vanaf 2021
- 3 500 EUR wat de bijdrage is die aan Kina moet betaald worden voor de deelname aan het voedseldistributieplatform. Dit houdt concreet in dat een elektrische koelcamionet wekelijks een levering van voedseloverschoteen doet aan de sociale kruidenier;
- 1.300 EUR als bijdrage in de werkingskosten
De algemene sociale dienst Edegem wordt één van de doorverwijzers naar de sociale kruidenier. De vzw Sociaal Winkelpunt vraagt het OCMW om hiertoe een 'samenwerkingsovereenkomst lokale toeleiding' (cf bijlage) te sluiten.
Door zijn ligging in het centrum van Kontich (Drabstraat 9b - zie foto's in bijlage) is de sociale kruidenier goed bereikbaar vanuit Edegem met het openbaar vervoer. Om van de sociale kruidenier ook een laagdrempelige toegangspoort tot het verenigingsleven en het vrijetijdsaanbod van Edegem te maken, is het nodig om de bevoegde personeelsleden uit de betrokken clusters uit de organisatie actief te betrekken.
Het is de bedoeling om op termijn vanuit Edegem:
- ook vrijwilligers toe te leiden om mee te draaien in de werking van de sociale kruidenier;
- de Edegemse lokale economie (horeca, middenstand, grootwarenhuizen, ...) ook mee te betrekken als leverancier van voedseloverschotten aan de sociale kruidenier.
Aan de vrijwilligers van Gastvrij Edegem (voedselbank) werd voorgesteld om hun werking te integreren in de sociale Kruidenier. Zij gaan hier voorlopig niet op in, mede omdat zij vernamen dat ze alvast nog twee jaar in de Schrans mogen blijven. Ze vragen wel om op de hoogte gehouden te blijven over de werking van de sociale kruidenier.
Omdat het niet zeker is of de prijsvermindering bij de sociale kruidenier voldoende hoog zal zijn voor de eigen cliënten, zal de algemene sociale dienst ook blijven doorverwijzen naar de voedselbank.
De sociale kruidenier De Kompanie opende de deuren op donderdag 16 maart 2020 en zal in de beginfase enkel open zijn op donderdagnamiddag van 14-17 uur.
De Raad van Bestuur van welzijnsvereniging Kina volgt de redenering van 1 financiële jaarbijdrage per afhaalpunt, los van het aantal lokale besturen dat daaraan participeert. Op die manier is het zeker dat de financiële bijdrage voor 2020 beperkt blijft tot 3.500 EUR. Het voorlopige businessmodel van Kina gaat uit van 10 bijdragen per jaar. Er moet nog afgewacht worden of dit aantal zal bereikt worden.
Het Bijzonder Comité Sociale Dienst gaf volgend advies over een mogelijke participatie aan de sociale kruidenier:
- ook het groeiend aantal apps en nieuwe initiatieven rond goedkope voeding en het vermijden van voedseloverschotten (delhaize mand – afhaalmaaltijd studentenrestaurant UA (werkt ook samen met plaatselijke winkels)) wordt best gepromoot bij het eigen cliënteel;
- onderzoeken of het kan gekoppeld worden aan de sociale kruidenier;
- op termijn ook andere organisaties laten doorverwijzen?
In de Tijd van 12 februari 2020 staat te lezen dat "een recordaantal mensen vorig jaar een beroep heeft gedaan op de Belgische voedselbanken. Per maand ging het om 168.476 mensen, 5,9 procent meer dan in 2018. Dat cijfer slaat enkel op hulp via lokaal aangesloten verenigingen. Daarnaast krijgen 152.524 mensen hulp via de niet-aangesloten organisaties en OCMW's, wat het totaal op 321.000 mensen bracht."
In het inhoudelijk jaarverslag 2018 van de algemene sociale dienst van OCMW Edegem wordt vermeld:
"In 2018 werd er aan 322 personen voedsel bedeeld. Deze mensen zijn gekend op de sociale dienst via een lopend traject leefloon, financiële steun gelijk aan het leefloon en/of schuldbemiddeling. Dit is een lichte stijging t.a.v. 2017. Toen werd er bedeeld aan 312 personen. In 2016 waren het er 101.
In 2018 zijn er van deze groep 85 personen met de leeftijd ouder dan 65 jaar. 15 Mensen waren dakloos op het moment van deze dienstverlening."
Rond voedselhulp in het algemeen onderscheiden we een voedselbank (ocmw-cliënten kunnen gratis voeding en andere levensmiddelen krijgen) en een sociale kruidenier (mensen met een doorverwijzing kunnen tegen een gevoelige prijsvermindering voeding en andere levensmiddelen kopen).
De opstart van een sociale kruidenier was een doelstelling in de meerjarenpanning 2014-2019 van OCMW Edegem. Deze is nooit gerealiseerd bij gebrek aan geschikte partner.
De voedselbank Gastvrij Edegem zoekt een alternatieve plek omdat ze de mededeling hebben gekregen van de kerkfabriek dat ze na de verbouwing van de Schrans een huurgeld zullen moeten betalen en dat is financieel onhaalbaar. Ze checkten bij het lokaal bestuur of het een alternatieve uitvalsbasis heeft.
Bij de voedselbank kunnen mensen terecht die door een OCMW werden doorverwezen. Zo komen er naar Gastvrij Edegem mensen van OCMW Edegem, Kontich en Wilrijk. De cliënten van OCMW Kontich worden door twee vrijwillige chauffeurs met de auto naar Edegem gebracht.
De schepen van Welzijn van Kontich signaleerde dat lokaal bestuur Kontich een groep vrijwilligers ondersteunt bij de oprichting van een sociale kruidenier.
Deze groep vrijwilligers wordt daarnaast ondersteund door vzw Sociaal Winkelpunt die armoede wil bestrijden vanuit een emancipatorische visie en aanpak. In dat kader ondersteunen zij actief een netwerk van sociale kruideniers en solidaire buurtwinkels.
De werking van een sociale kruidenier heeft naast het winkelgebeuren ook tot doel om het sociaal netwerk van de winkelgangers te versterken. Daarom is elke sociale kruidenier verplicht om een ontmoetingsruimte te hebben waar de winkelgangers kunnen 'socializen' met andere winkelgangers maar ook op een laagdrempelige manier kunnen kennis maken met het verenigingsleven en het aanbod aan vrijetijdsbestedingen in de eigen gemeente. Daarnaast wordt ook bekeken in hoeverre winkelgangers bij wijze van activatie zelf ook kunnen meedraaien bij het beheer van de winkel.
In de beginfasse zullen enkel burgers met een doorverwijzing van het OCMW of van de Schakel (zo luidt de naam van de Welzijnsschakel in Kontich) kunnen winkelen in de sociale kruidenier.
Ook geldt er een maximum te besteden bedrag per week dat niet overdraagbaar is naar een volgende week.
Dit maximum varieert in functie van de gezinssamenstelling
15 EUR per week voor alleenstaande
20 EUR per week voor koppel
25 EUR per week voor 3-persoonsgezin
35 EUR per week voor 4+-persoonsgezin
De doorverwijzing geldt voor maximaal zes maanden en is verlengbaar.
De welzijnsvereniging KINA p.v. bracht in de eerste jaarhelft van 2019 in kaart welke initiatieven er in de gemeenten zijn rond voedselhulp en voedselondersteuning en welke concrete noden en behoeften er zijn op dit vlak. Zij hielden hiervoor een bevraging bij de leden lokale besturen in de regio.
Daaruit resulteerde dat KINA p.v. en Groep Mechelen de wens uitten om de rol op te nemen van trekker en regisseur voor de uitbouw van een eigen voedseldistributieplatform voor een ruime regio. Een ‘voedseldistributieplatform’ wil de regio ondersteunen door de lokale/regionale logistieke inzameling van kwalitatieve voedseloverschotten en de verdeling ervan tot bij mensen in armoede.
KINA heeft in tussentijd een werkbaar ondernemingsplan opgesteld voor de start van een distributieplatform waarbij er dankzij de toekenning van enkele subsidies momenteel al heel wat belangrijke investeringen, personeels- en werkingskosten gefinancierd kunnen worden voor de voorbereidingen van dit project.
Omdat het project echter niet volledig door subsidies gedekt kan worden, zal er een beperkte jaarlijkse bijdrage van 3.500 EUR gevraagd worden per deelnemend bestuur. In ruil hiervoor kan het lokaal bestuur mee zijn steentje bijdragen aan de strijd tegen voedselverspilling en zal het op regelmatige basis (bv. één keer per week) een levering van kwalitatieve voedseloverschotten (voornamelijk verse groenten en fruit) krijgen om zo tot bij mensen in armoede te kunnen brengen. KINA neemt in dit kader alvast één VTE chauffeur in dienst en voorziet in de coördinatie en administratie van het project.
Gunstig advies mits de kostprijs beperkt blijft tot de hier opgenomen 3 500 euro op jaarbasis.
De OCMW-raad keurt de samenwerking goed met lokaal bestuur Kontich met het oog op de ondersteuning van sociale kruidenier de Kompanie ten belope van een financiële bijdrage van:
in 2020
5.000 EUR
vanaf 2021
- 3 500 EUR wat de bijdrage is die aan Kina moet betaald worden voor de deelname aan het voedseldistributieplatform. Dit houdt concreet in dat een elektrische koelcamionet wekelijks een levering van voedseloverschoteen doet aan de sociale kruidenier;
- 1.300 EUR als bijdrage in de werkingskosten
De OCMW-raad keurt principieel de samenwerkingsovereenkomst lokale toeleiding met de vzw Sociaal Winkelpunt goed.