Het Vlaamse landschap van de eerstelijnszorg is in volle verandering. Tijdens de eerstelijnsconferentie van 16 februari 2017 heeft minister Vandeurzen de ontwikkeling van eerstelijnszones aangekondigd. Deze eerstelijnszone is een geografische omschrijving van een gebied van 75.000 tot 125.000 inwoners waar lokale besturen en zorgaanbieders samen werken. Een eerstelijnszone zal worden aangestuurd door een zorgraad met daarin vertegenwoordigers van verschillende zorgdisciplines, woonzorgcentra, diensten gezinszorg, diensten maatschappelijk werk, lokale besturen, zorggebruikers en mantelzorgers.
Vanuit het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid werd in de loop van juni een oproep tot zo’n dergelijke eerstelijnszone gelanceerd. Uiterste indieningsdatum is vooropgesteld op 31 december.
In de rondzendbrief die naar de lokale besturen werd gestuurd wordt heel goed de link met het lokaal sociaal beleid gelegd:
"- een leefomgeving die stimuleert tot gezonder leven (cf concept gezonde gemeente);
- buurtgerichte zorg waarbij welzijn, wonen en zorg mooi in elkaar overvloeien op maat van de burger, dicht bij huis en die de sociale cohesie bevordert;
- het sociaal huis (geïntegreerd breed onthaal) die samen met het Huis van het Kind de speerpunten zijn in het nieuwe decreet lokaal sociaal beleid met het oog op de verbetering van de toegankelijkheid van zorg en welzijn.
Conclusie: lokale besturen zijn een onmisbare partner in de eerstelijnszorg."
SEL Amberes kreeg na een eerste infovergadering voor alle partners uit het veld in juni 2017, een mandaat voor TGZ Mortsel om een trekkersrol te mogen opnemen in het kader van de vorming van een Eerstelijnszone.
ThuisGezondheidsZorg (TGZ) Regio Mortsel vzw groepeert reeds een groot deel van deze actoren in een regionaal gebied van 100.000 inwoners en omvat de gemeenten Boechout, Edegem, Hove, Kontich, Lint en stad Mortsel. Dit biedt de kans om de jarenlange samenwerking verder te zetten en uit te bouwen binnen het nieuwe concept van de eerstelijnszone. Het is belangrijk te weten dat het concept van eerstelijnszone niet vrijblijvend is maar dat dit ons opgelegd zal worden als we zelf geen initiatief nemen. Wij moeten deze opportuniteit nemen om dit zelf te organiseren in onze regio.
Bij voornoemd mandaat aan TGZ-regio Mortsel vzw werd gevraagd een aantal kritische noten mee te nemen:
- toetreding Wommelgem en Borsbeek;
- meer duidelijkheid geven over het engagement dat gevraagd wordt
TGZ ging aan de slag met een werkgroep om de intentieverklaring op te maken. Het CBS gaf Filip Schramme als OCMW-secretaris het mandaat om de belangen van gemeente en OCMW Edegem te behartigen.
Op 24 oktober 2017 vond een vervolgvergadering plaats in het vormingslokaal van LDC Den Appel. Op deze vergadering werd het ontwerp van intentieverklaring besproken en gefinaliseerd zodat de betrokken actoren in de loop van november deze kunnen voorleggen aan hun besturen.
Uit de rondzendbrief blijkt dat de lokale besturen verplichte partners zijn bij de opstart van de eerstelijnszones. Het formele engagement hiervoor wordt enkel gevraagd aan het gemeentebestuur. Omdat men verwacht dat de toekomstige eerstelijnszones een invloed zullen hebben op de OCMW-dienstverlening, is het echter van cruciaal belang dat het gemeentebestuur ook het OCMW hierin betrekt. Bij het aangaan van een engagement is het aangewezen dat het gemeentebestuur de visie van het OCMW over de eerstelijnszorg aftoetst.
Vanuit het OCMW wordt dus geadviseerd om ons te engageren in de oprichting van eerstelijnszone Mortsel. ThuisGezondheidsZorg (TGZ) Regio Mortsel vzw groepeert reeds een groot deel van de actoren in een regionaal gebied van 100.000 inwoners (= tot nu toe Zorgregio Mortsel) en omvat de gemeenten Boechout, Edegem, Hove, Kontich, Lint en stad Mortsel. Dit biedt de kans om de jarenlange samenwerking verder te zetten en uit te bouwen binnen het nieuwe concept van de eerstelijnszone.
Wel moet de nodige aandacht gaan naar de dubbele rol die zowel gemeente als OCMW in de eerstelijnszone hebben: enerzijds de rol van actor (nu lokaal dienstencentrum Den Appel, de thuiszorgdiensten en WZC Immaculata vanuit het OCMW en vanaf 1/1/2018 vanuit Woonzorgnetwerk Edegem, maar met het Huis van het Kind ook vanuit de gemeente) en anderzijds de rol van regisseur.
cf. voorontwerp van decreet op het lokaal sociaal beleid/ternota aan de Vlaamse Regering:
Met het nieuwe decreet lokaal sociaal beleid bevestigen we het belang van een sterk sociaal beleid op lokaal niveau en vragen we de lokale besturen om hierin de leiding te nemen. In het regeerakkoord van de Vlaamse Regering 2014-2019 staat dat de lokale besturen (gemeente en OCMW) volmondig erkend worden als cruciale partners in het welzijns-, gezondheids- en gezinsbeleid. Hun regierol wordt erkend, enhet wordt belangrijk gevonden dat de lokale besturen op een of andere manier duidelijk hun regierol scheiden van hun mogelijke rol als actor, om op die manier het vertrouwen van alle actoren op het terrein te winnen.
sociale hulp- en dienstverlening duidelijk moet gescheiden zijn van de coördinerende rol.
Het voorstel van engagementsverklaring vanuit de LOKALE BESTUREN luidt als volgt:
"De lokale besturen hebben reeds een lange traditie van samenwerking binnen de voorgestelde gebiedsomschrijving over verschillende beleidsdomeinen heen. We willen deze traditie voortzetten en de werking van de eerstelijn verder ondersteunen, zowel op strategisch, operationeel als faciliterend niveau.
De lokale besturen staan in de komende jaren voor de uitdaging van een integraal lokaal sociaal beleid onder meer via de bundeling van de krachten van OCMW en gemeente . Geïntegreerde zorg maakt daar deel van uit evenals een toegankelijke hulp- en dienstverlening die voldoende bekend, bereikbaar, beschikbaar, betaalbaar, betrouwbaar, begrijpbaar en bruikbaar is. De lokale besturen willen gezien hun nabijheid tot de mensen en toegankelijkheid voor iedereen hun eerdere engagementen voortzetten en mee bruggen bouwen tot een kwaliteitsvolle integrale – lokale- zorgverlening.
Hiertoe verbinden we ons
- Een gemeenschappelijk visie, samen met de verplichte en operationele partners uit te werken;
- Bij te dragen aan een nieuwe organisatiestructuur om op die manier de doelstellingen van de eerstelijnsconferentie uit te voeren;
- De huidige en de te ontwikkelen beleidslijnen te includeren in de werking van de lokale besturen;
- Indien nodig, de eigen werking en diensten te herontwerpen."
Het ontwerp van de gehele engagementsverklaring, met daarbij ook de engagementen van de andere partners uit het veld, wordt in bijlage gevoegd.
De Raad voor Maatschappelijk Welzijn keurt principieel het voorstel van eerstelijnszone voor de regio Mortsel met daarbij gemeente en OCMW Edegem, goed.
De Raad voor Maatschappelijk Welzijn keurt het ontwerp van engagementsverklaring goed.