Op de vergadering van voorzitters en secretarissen van Kanton Kontich van 18 september 2013 bood OCMW Edegem aan om een trekkersrol te spelen in het onderzoek naar samenwerkingsmogelijkheden tussen OCMW’s op het vlak van thuiszorgdiensten.
Met Dirk Meulemans en Emme Vandeginste van VVSG als procesbegeleiders werden in de zomer van 2014 de besprekingen over de oprichting van een regionale dienst gezinszorg en aanvullende thuiszorg binnen een OCMW-vereniging gestart met de geïnteresseerde besturen van het kanton Kontich aangevuld met de OCMW's van Wijnegem en Wommelgem.
De meerjarenplanning 2014-2019 vermeldt het volgende:
Beleidsdoelstelling WEL32: Het OCMW wil de zelfredzaamheid van mensen ondersteunen en verbeteren om hen zolang mogelijk zelfstandig te laten wonen in hun eigen omgeving.
Het bestuur maakt een bewuste keuze om de publieke ouderenzorg op lange termijn te behouden. Samen met andere partners bieden we betaalbare thuiszorgdiensten aan zodat senioren zolang mogelijk thuis kunnen blijven wonen.
Actieplan WEL32.10: het OCMW gaat voor een integrale dienstverlening tegen een aanvaardbare kostprijs voor haar specifieke doelgroep ter ondersteuning van de thuiszorg:
Actie WEL31.10.10: thuiszorgdiensten, waarvoor dit opportuun is, worden ondergebracht in een OCMW-vereniging zodat een ideale schaalgrootte bereikt wordt in termen van management en subsidiëring.
Op 19 mei 2015 vond een infovergadering plaats voor de OCMW-raadsleden en de leden van het college van burgemeester en schepenen van de betrokken besturen over de uitgewerkte plannen.
Op 20 mei 2015 vond een vergadering van de beleidsgroep (= voorzitters en secretarissen) plaats en werd het volgende beslist:
We gaan voor een verlenging van het traject zodat de besturen de nodige tijd kunnen nemen om alles verder te concretiseren en te werken aan een onderbouwd voorstel en een intern draagvlak binnen de besturen.
Het concreet voorstel is dus om:
Met het creëren van een intern draagvlak willen we meer betrokkenheid krijgen van het CBS, de OCMW-raadsleden en de medewerkers.
De vraag naar meer tijd is vooral een probleem voor de besturen die lid zijn van de regionale dienst gezinszorg van KINA. Daarom hebben we volgende afspraken gemaakt.
Afspraak 1: Besturen in de regionale dienst gezinszorg van KINA
De KINA-besturen organiseren in de eerste helft van juni 2015 een overleg om na te gaan of er gezamenlijke afspraken kunnen worden gemaakt over een mogelijke uittreding uit KINA. Dat is de enige manier om tijd te verwerven. Indien zij uit de RDGAT van Kina willen stappen, moeten zij dat overeenkomstig de overeenkomst met KINA voor 1 juli laten weten. Zij moeten immers een opzegtermijn van 6 maanden respecteren. Indien zij dat niet doen en ze wensen toch nog uit te stappen, zijn ze hun urencontingent gezinszorg kwijt.
Afspraak 2: Principiële beslissing
De andere besturen nemen op de OCMW-Raad van juni een principiële beslissing over samenwerking. De bedoeling is om aan de besturen die uit Kina treden, een engagement te tonen over de bereidheid om werk te maken van een intergemeentelijke samenwerking rond zorg.
Bespreking tijdens de vergadering
De voorzitter geeft de laatste stand van zaken ivm de positionering van de betrokken besturen:
Wommelgem --> stapt niet uit Kina
Wijnegem en Borsbeek --> stappen uit Kina
Boechout --> principiële beslissing genomen
Hove --> de OCMW-raad besliste om bij Kina te blijven; burgemeester sluit niet uit dat de poetsdienst er later bij komt en mogelijkerwijze dan ook de gezinszorg
andere besturen --> positieve wending maar raad moet princiepsbeslissing nog nemen
Lint --> er bestaat interesse om terug aan te sluiten bij de besprekingen nu de invalshoek niet meer deze van de besparingen is.
Vervolg: in september terug opstarten van de besprekingen met poetsdienst als onderzoeksvoorwerp. VVSG is kandidaat om te begeleiden maar kan dit niet meer gratis doen. Offerte wordt ter goedkeuring aan de Raad van september voorgelegd.
Kostprijs van de begeleiding kan gedeeld worden onder de deelnemende besturen. Voor 2 consultants wordt een prijs per dag van 700 à 750 euro gevraagd.
Bert Van Herwegen: in de meerjarenbegroting 2014-2019 waren de thuiszorgdiensten het zorgenkindje. De Vereniging moest een besparing van 100.000 euro opleveren. Deze zou prioritair bij de poetsdienst gerealiseerd worden.
Vz: de simulatie voor de OCMW-vereniging wijst uit dat de kostprijs zakt vanaf 2019.
Bert van Herwegen: er is tot nu toe veel werk in gestoken. Dat mag echter geen reden om de vereniging absoluut op te richten. Er is een totaalvisie nodig waarbij ook rekening gehouden wordt met de inkanteling in gemeente vanaf 2019. Niemand is er uit hoe in de toekomst de zorg (van bij de geboorte tot het overlijden) moet georganiseerd worden. Niemand is echter tegen het verder zetten van het onderzoek. Dit houdt niet automatisch in dat we sowieso tot de oprichting van een OCMW-vereniging komen.
VZ: ik begrijp dit. Vanuit het Vlaamse beleidsniveau stuurt het kabinet welzijn duidelijk aan op de oprichting van grotere zorgentiteiten. De oprichting van een OCMW vereniging is dus een actie die ervoor moet zorgen om de toekomst van de publieke zorg veilig te stellen. Voor mij is het een even grote teleurstelling dat het financieel geen grotere impact heeft. Het is een keuze om de toekomst van de publieke zorg veilig te stellen maar als je dat wilt doen, moet je het nu doen. Het concept van dienstverlening binnen de OCMW-vereniging maakt al een paar belangrijke keuzes zoals: de link met het lokaal niveau (gemeente) moet sterk genoeg blijven (vertegenwoordiging in organen, schaalgrootte beperken, betrokkenheid van de bevoegde ambtenaren op lokaal niveau) en de lokale verankering moet via een intake op gemeentelijk niveau verzekerd blijven.
Zoals eerder al aangegeven, worden voor het WZC een aantal pistes verkend. Theoretisch past een WZC onder het dak van een zorgbedrijf maar is dit strategisch wel het beste? Om de eigen kwaliteit en het huidig exploitatieoverschot te behouden zijn andere allianties misschien beter. We willen tegen 2017 ook hiervoor een visie uitwerken.
Bert Van Herwegen: De meerwaarde van de publieke zorg zit hem in het feit dat de zorg verzekerd wordt ook in de gevallen dat de private sector afhaakt. Als het OCMW niet meer bestaat, hoe gaat het dan georganiseerd worden? Is een zorgbedrijf de enige optie of zijn er nog andere? Wat ga je met de rest van de thuiszorgdiensten doen: PAS, MMC, …?
Goedele Vandewalle: vvsg studie geeft heel gedetailleerd beeld: financieel, rpr, welzijn van cliënteel. We kunnen ons nu al voorstellen hoe het concreet zou kunnen worden.
Bert Van Herwegen: maar we hebben er nog nooit ten gronde over gepraat.
VZ: Het is belangrijk te blijven zien dat een aantal dingen ons ingehaald hebben tijdens de besprekingen. In de meerjarenplanning 2014-2019 was het uitgangspunt ivm de integratie met de gemeente dat dit tot de ondersteunende diensten beperkt zou blijven. Daarna kwam het Regeerakkoord en de conceptnota van Liesbeth Homans die het plotseling had over een integrale inkanteling. Er werd heel expliciet gesteld: dat moet en dat moet niet. Op de infoavond van Minister Homans kregen we te horen dat het haar logisch lijkt dat een bestuur voor thuiszorgdiensten andere oplossingen zoekt dan de inkanteling. Het kabinet van de Vlaamse Minister voor Welzijn gaf duidelijk aan dat de subsidies in de toekomst prioritair aan grote entiteiten zou gegeven worden en niet meer aan individuele OCMW’s. Er zijn nog verschillende mogelijkheden: cfr Kontich: dienstencheques bij gemeente en reguliere poetsdienst bij ocmw.
De vraag dit voorligt, is "hoe het openbaar zorgaanbod blijven garanderen rekening houdend met de vergrijzing van onze eigen gemeente.?"
Maarten Vergauwen: Gevaar is dat het aanbod van zorg in de toekomst teveel versnipperd geraakt. Een sterke kwaliteitscontrole is nodig bij de vereniging zodat we zeker zijn dat deze niet achteruitgaat tov de huidige situatie.
VZ: De kwaliteit blijven bewaken vanuit een pluralistisch verband, kan je niet doen vanuit een privé-organisatie.
Maarten Vergauwen: Daarnaast moet ook bewaakt worden dat de tewerkstelling binnen de OCMW vereniging volwaardige jobs blijven voor mensen die minder kansen krijgen op de arbeidsmarkt.
Micheline De Ridder: er is blijkbaar een gebrek aan eensgezindheid tussen burgemeesters en secretarissen. Dit biedt geen houvast op langere termijn.
VZ: neen integendeel. In kantonnale groep is er een sterke eensgezindheid tussen vz’s en secretarissen. De sterke samenhang tussen de betrokken besturen is juist een garantie op succes.
Ivo Bogaerts: De continuïteit van dienstverlening is belangrijk. Eens een persoon een zorgbehoefte heeft en bij het OCMW terechtkomt, moet zijn zorgbehoefte opgevolgd worden. Terugkoppeling vanuit vereniging naar de intake is cruciaal.
Sec: Uit de financiële simulatie blijkt dat de grote besparing enkel kan gerealiseerd worden door de verjonging van de personeelspopulatie en door de beschikbaarheid van de personeelsleden te vergroten. Dit laatste is gerealiseerd door de vermindering van het aantal verlofdagen voor personeel dat in dienst gekomen is na 2011.
VZ: bij de uitbreiding van de haalbaarheidsstudie naar de poetshulp, zullen we aandringen om de arbeidsvoorwaarden toch nog kritisch te bekijken omdat de verschillen met de privésector hier toch wel reëel zijn.
Polet Bauwens: als je de poetsdienst meeneemt in de OCMW Vereniging, en na paar jaar blijkt dat dit toch veel middelen vraagt, kan je er dan nog uitstappen?
VZ: Theoretisch wel, mits de betaling van een grote uitstapvergoeding maar dat is niet de bedoeling.
Peter van Lint: als je de poetsdienst niet meeneemt ben ik ervan overtuigd dat de gemeente die gaat afstoten.
De Raad voor Maatschappelijk Welzijn bevestigt de overtuiging die hij in zijn meerjarenplanning 2014-2019 uitdrukte onder Beleidsdoelstelling WEL32 dat intergemeentelijke samenwerking de toekomst van de publieke zorg is en bevestigt hiermee haar engagement bij de haalbaarheidsstudie van een intergemeentelijke samenwerking rond thuiszorg.
De concrete krachtlijnen van deze principebeslissing zijn: